هیالورونیک اسید: خصوصیات و نکات مهم در ارزیابی کیفیت

هیالورونیک اسید نوعی پلی‌ساکارید طبیعی است که در تمام بافت‌های نرم بدن انسان و حیوان وجود دارد و نقشی اساسی در ساختار و عملکرد آنها ایفا می‌کند. این مولکول از گروه‌های هیدروکسیل (OH)، کربوکسیل (COOH)، اکسیژن و نیتروژن تشکیل شده که تمایل زیادی به ایجاد پیوندهای هیدروژنی با مولکول‌های آب دارند و به جذب آب کمک می‌کنند. در واقع، این ترکیبات در کنار هم پلیمر هیالورونیک اسید را تشکیل می‌دهند که طول زیاد و وزن مولکولی بالای حدود ۲ میلیون دالتون دارد. این مولکول قادر است تا ۱۰۰۰ برابر وزن خود آب جذب کرده و محلولی با غلظت ویسکوز ایجاد کند.

خواص فیزیکی و بیولوژیکی

خاصیت جذب آب از مهم‌ترین ویژگی‌های هیالورونیک اسید است که آن را در دسته خواص فیزیکی قرار می‌دهد، اما هیالورونیک اسید ویژگی بیولوژیکی خاصی نیز دارد. این خاصیت به حضور گیرنده‌های خاصی روی سطح سلول‌ها به نام‌های CD44 و RHAMM برمی‌گردد. این گیرنده‌ها در تعامل با هیالورونیک اسید سیگنال‌هایی به سلول می‌فرستند که باعث ایجاد فعالیت‌های خاصی می‌شود و تفاوت وزنی مولکول‌ها نیز بر این فعالیت‌ها تاثیر می‌گذارد. به این ترتیب، وزن مولکولی هیالورونیک اسید هم در خواص بیولوژیکی و هم فیزیکی آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

نفوذپذیری بر اساس وزن مولکولی

وزن مولکولی هیالورونیک اسید هر چه کمتر باشد، توانایی نفوذ به لایه‌های عمیق‌تر پوست را پیدا می‌کند. به طور کلی، هیالورونیک اسید با وزن مولکولی بالای ۱۰۰۰ کیلو دالتون نمی‌تواند وارد پوست شود و روی سطح باقی می‌ماند، در حالی که وزن‌های کمتر به لایه‌های زیرین نفوذ می‌کنند و تاثیر بیشتری در جذب آب از عمق پوست دارند. این خاصیت می‌تواند باعث حفظ رطوبت در لایه‌های مختلف پوست شود و از دی‌هیدراته شدن آن جلوگیری کند.

نقش هیالورونیک اسید در آب‌رسانی و جوان‌سازی پوست

در فرمولاسیون‌های مختلف، استفاده از هیالورونیک اسید با وزن‌های مولکولی متفاوت، تاثیرات متفاوتی در آبرسانی و ایجاد طراوت در پوست دارد. وزن‌های مولکولی بالاتر روی سطح باقی می‌مانند و رطوبت را به لایه‌های بالایی پوست می‌رسانند، در حالی که وزن‌های مولکولی کمتر به عمق پوست نفوذ کرده و مولکول‌های آب را در این لایه‌ها جذب می‌کنند. این فرآیند باعث توزیع یکنواخت‌تر رطوبت و تحریک سلول‌ها برای سنتز مجدد هیالورونیک اسید می‌شود. به همین دلیل، برای آب‌رسانی کامل پوست، استفاده از ترکیبی از وزن‌های مولکولی مختلف هیالورونیک اسید توصیه می‌شود.

انتخاب ماده باکیفیت بر اساس برگه آنالیز

برای خرید و استفاده از هیالورونیک اسید در فرمولاسیون محصولات، بررسی برگه آنالیز اهمیت زیادی دارد. اولین مرحله بررسی گرید ماده است که بر اساس نیاز می‌تواند غذایی، آرایشی یا دارویی باشد. همچنین، تاریخ انقضا و وزن مولکولی ماده نیز باید متناسب با هدف کاربرد باشد. وزن مولکولی در این برگه‌ها اغلب بر اساس کیلو دالتون (KDa) یا مگا دالتون (MDa) بیان می‌شود، و اگر واحد بر حسب دالتون باشد، باید آن را در ۱۰۰۰ ضرب کرد.

مهم‌ترین موارد در ارزیابی خلوص و ایمنی

آیتم‌های مهم دیگری نیز در برگه آنالیز وجود دارند. برای مثال، خلوص هیالورونیک اسید باید حداقل ۹۵ درصد باشد تا بتوان آن را در محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده کرد. شاخص Glucuronic acid نیز باید حداقل ۴۴ درصد باشد. علاوه بر این، میزان پروتئین نیز باید کمتر از ۰.۱ درصد باشد تا خطر حساسیت‌زایی کاهش یابد. وجود اسیدهای نوکلئیک در این ماده نیز باید کمتر از ۰.۵ درصد باشد. همچنین، مقادیر فلزات سنگین و ناخالصی‌ها مانند سرب، آرسنیک، جیوه، کادمیوم، آهن و نیکل نیز باید به دقت بررسی شوند و در حد مجاز باشند، چرا که مقادیر پایین‌تر این فلزات نشان‌دهنده کیفیت بالاتر ماده است.

تست‌های میکروبی و قارچی

آخرین مرحله بررسی میکروبی ماده است. درصد خلوص میکروبی و قارچی باید تایید شود تا از ایمنی ماده برای استفاده در محصولات اطمینان حاصل شود. درصد مورد استفاده از هیالورونیک اسید در فرمولاسیون‌ها بر اساس هدف از ۰.۱ تا ۵ درصد متغیر است. برای آبرسانی ساده، درصد کمتر کفایت می‌کند و برای خواص ضدچروکی، درصد بالاتر موثر است.

به طور کلی، هیالورونیک اسید با خواص آبرسانی فوق‌العاده، خاصیت ضدچروک و جوان‌سازی موثر، نقشی کلیدی در بهبود ظاهر پوست و حفظ رطوبت آن دارد.